Historie Familie Benneker en Bode - Gelderman

Vele leden van de Familie Benneker hebben gewerkt bij de textielfabrikant Gelderman in Oldenzaal.
Daarom mag een pagina met informatie over dit bedrijf niet ontbreken bij de Historie van de Familie Benneker.

Onderstaande informatie heb ik van de site(s):

www.historischcentrumoverijssel.nl

 

 

Terug naar Historie Benneker-index

 Laatste wijzigingen: zondag 11 maart 2007

 

 

 

Vanaf de oprichting in 1817 tot circa 1875 breidde de firma zich uit en werd Gelderman een belangrijke textielfabrikant in Twente. In de daarop volgende jaren kende de firma een periode van grote bloei, mede dankzij de uitbreiding van de afzetmogelijkheden in het voormalig Nederlands Oost-Indië. De in Oldenzaal vervaardigde katoentjes, vonden lange tijd daar hun bestemming. Te Semarang zetelde het Indische handelshuis van Gelderman.
De textielstakingen in de jaren twintig en dertig en de economische depressie zorgden voor nieuwe tijden: Gelderman en andere ondernemers raakten in gesprek met de vakbeweging.
Ondanks de kritieke situatie voor de Twentse textiel in de jaren zestig, zag H.P. Gelderman & Zonen kans de onderneming door deze moeilijke jaren te loodsen. In 1970 werd een fusie aangegaan met Koninklijke Textielfabrieken Nijverdal-Ten Cate.

H.P. Gelderman & Zonen was de grootste industriële werkverschaffer in Oldenzaal en omgeving. Het sociaal ondernemerschap van het familiebedrijf kreeg vorm in allerlei fabrieksfondsen en vanaf 1920 in de Stichting voor Ontwikkeling en Ontspanning.

 

Getuigschrift opgesteld in december 1816 en ondertekend door de burgemeester van Gildehaus als ‘bewijs van goed gedrag’  voor Johannes Gelderman (de eerste Gelderman), die van plan was "van hier naar Oldenzaal te gaan"
Er wordt gemeld dat "hij sinds elf Jahren die hij hier verkeerd heeft, zich altoos als een eerlijk, braaf, opregt en stillen Burger   gedragen heeft".
Getuigschriften als deze, werden door de gemeentebesturen opgesteld om te verklaren dat vertrekkende personen uit hun gemeenten in hun nieuwe woonplaats niet ten laste van het armenbestuur zouden vallen.

 

Dit is Hermannus Philippus Gelderman, de zoon van Johannes Gelderman. De naam Gelderman is nog altijd verbonden met Oldenzaal en de Twentse textielnijverheid. Al op 18-jarige leeftijd had hij een belangrijke positie in de textielnijverheid weten te bereiken. Toen hij 37 was, had hij zijn eigen fabriek.

 

De fabriek van Hermannus Gelderman is in het begin van de 20e eeuw uitgegroeid tot deze fabriek. Toen Gelderman begon, vormde het weven en spinnen nog een huisindustrie. Al in 1860 maakte Gelderman de overstap naar een fabrieksmatige manier van werken door de bouw van een stoomspinnerij.

 

Het katoen uit de Verenigde Staten wordt op grote weefgetouwen geweven.

 

In de stukkenkantoren worden lappen stof gecontroleerd op weeffouten.

 

In 1898 komt er bezoek uit Nederlands Oost-Indië, dat wordt vastgelegd met een foto op het bordes van het hoofdkantoor.

Ongeveer de helft van de bij Gelderman geproduceerde katoen, is voor de buitenlandse markt bestemd en met name voor de markt in Nederlands Oost-Indië. De zaken gaan zo goed dat er al snel een vestiging van Gelderman op Java wordt gesticht.

 

 

In het Rijksarchief in Overijssel ligt een krantenknipsel van dit bezoek. De bezoekers zijn de Sultan van Siak en de prinsen van Solo en Koetie en hun gevolg. Volgens de kranten wordt de fabrikanten Gelderman een portret geschonken van de keizer van Solo. Misschien is dit het bewuste portret.

 

In 1914 bezoekt Koningin Wilhelmina de Geldermanfabriek. Ze reist samen met haar man Prins Hendrik per trein naar Oldenzaal. Het koninklijk echtpaar krijgt een rondleiding door de fabriek.

Het is een zeer belangrijke gebeurtenis voor Gelderman als de koningin zijn bedrijf een bezoek brengt. Door het contact met de koningin wordt de vooraanstaande positie van de fabrikanten in de samenleving benadrukt. Zo ziet iedereen hoe belangrijk ze zijn.

 

De firma produceert ondermeer katoenen lakens. Die werden verpakt in deze papieren wikkels.

 

In 1959 kondigt Johannes Gelderman zijn afscheid aan en blikt terug op de geschiedenis van de fabriek. Zo vertelt hij over de arbeidstijd van de werknemers die toen dagen maakten van 10 en een half uur en ook op zaterdag nog tot 4 uur ’s middags werkten.

 

Op 2 januari 1970 wordt bekend dat H.P. Gelderman & Zonen gaat fuseren met Nijverdal-Ten Cate, een andere textielfabrikant in Twente. De fabriek in Oldenzaal blijft in bedrijf zodat de arbeiders niet worden ontslagen.

 

Openbare veiling in 1981

Dat het moeilijk is een nieuwe bestemming voor oude gebouwen te vinden, blijkt ook uit de nieuwe bewoners van het oude hoofdkantoor van Gelderman. Lange tijd hebben er discotheken in het gebouw gezeten, maar in 1996 stond het gebouw weer te koop.

 

 

Terug naar Historie Benneker-index